Wszystko, co lekarz praktyk powinien wiedzieć o nosówce psów

Wszystko, co lekarz praktyk powinien wiedzieć o nosówce psów, sprowadza się obecnie do walki z powracającym zagrożeniem w gabinetach weterynaryjnych. Drastyczny spadek odporności stadnej sprawia, że ten groźny patogen uderza dzisiaj ze zdwojoną siłą. Właśnie dlatego warto odświeżyć wiedzę o tym podstępnym wirusie, aby nie przegapić pierwszych symptomów u pacjenta.

Etiologia i zimowa aktywność patogenu

Chorobę wywołuje wirus nosówki psów (CDV) należący do rodziny Paramyxoviridae. Warto podkreślić, że jest on bardzo blisko spokrewniony z ludzkim wirusem odry. Szczepy tego patogenu podzielono na osiem grup geograficznych różniących się zjadliwością. Zasadniczo za najgorszy scenariusz kliniczny odpowiada wysoka zmienność białka hemaglutyniny H. To ono decyduje o powinowactwie wirusa do konkretnych narządów wewnętrznych.

Z kolei nukleoproteina pozostaje najbardziej konserwatywnym elementem budowy patogenu. Dzięki temu służy ona jako kluczowy marker w zaawansowanych badaniach laboratoryjnych. Sam wirus łatwo niszczeje w środowisku pod wpływem ciepła czy promieni UV. Jednakże przetrwa on do dwóch tygodni w temperaturze czterech stopni Celsjusza. W rezultacie szczyt zachorowań w polskiej strefie klimatycznej przypada na miesiące zimowe.

Patogeneza: Droga przez receptory i limfocyty

Okres inkubacji nosówki wynosi zazwyczaj od jednego do czterech tygodni. Po wniknięciu do organizmu patogen natychmiast namnaża się w tkance limfatycznej. Kluczową rolę odgrywa tu łączenie się wirusa z receptorami CD150 (SLAM) na limfocytach. W konsekwencji infekcja dramatycznie upośledza odporność komórkową oraz humoralną gospodarza. Wywołuje to silną, długotrwałą immunosupresję u zakażonego pacjenta.

Następnie receptor nektyna-4 umożliwia kaskadowe rozprzestrzenianie się wirusa po nabłonkach. Co ważne, siewstwo patogenu w wydzielinach rusza już po pięciu dniach od momentu zakażenia. Pacjent staje się wtedy skrajnie podatny na ciężkie zakażenia wtórne. Dodatkowo za groźny rezerwuar wirusa w środowisku uważa się dzikie lisy rude oraz kuny.

Maski kliniczne nosówki: Od biegunkowej do postaci ODE

Postać ostra uderza najczęściej w szczenięta między trzecim a szóstym miesiącem życia. Objawia się obfitym, ropnym wypływem z nosa, dusznością, kaszlem oraz silną biegunką. Około trzydzieści procent przypadków przechodzi później w niebezpieczną formę nerwową. Objawy neurologiczne pojawiają się po około czterdziestu do pięćdziesięciu dniach od fazy ostrej.

Wtedy właśnie lekarz praktyk zauważy charakterystyczny objaw „żucia gumy” oraz bolesne skurcze kloniczno-toniczne. Zmianom tym towarzyszy często hiperkeratoza opuszek łap, potocznie zwana chorobą twardej łapy. Z kolei u starszych, szczepionych psów powyżej szóstego roku życia występuje rzadka odmiana ODE. Zazwyczaj to zapalenie mózgu starszych psów rozwija się subklinicznie przez wiele miesięcy, co znacznie utrudnia diagnostykę. Ostatecznie powoduje postępującą ataksję i ruchy maneżowe, a rokowanie jest zawsze niepomyślne.

Jak zdiagnozować nosówkę w gabinecie? Pułapki testowe

W rutynowym badaniu krwi chorych osobników dominuje głęboka limfopenia oraz leukopenia. Obecnie za najczulszą metodę przyżyciowego potwierdzenia choroby uznaje się badanie PCR. Wykrywa gen kodujący nukleoproteinę wirusa. Najlepszym materiałem do analizy laboratoryjnej jest wymaz ze spojówek lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Ponadto metoda real-time PCR celuje w mRNA i świetnie potwierdza także pośmiertne ODE.

Lekarz musi jednak pamiętać o tym, że istnieje poważna pułapka diagnostyczna. Mianowicie testy PCR nie odróżniają szczepów terenowych od szczepów szczepionkowych. W związku z tym może to dać wynik fałszywie dodatni u zwierząt świeżo szczepionych. Dlatego też w codziennej praktyce klinicznej niezastąpione pozostają szybkie testy płytkowe. Działają one na zasadzie immunochromatografii i dają pewny wynik w kilkanaście minut.

Możliwości terapeutyczne i wytyczne WSAVA

Medycyna weterynaryjna nie zna jeszcze w pełni skutecznego leczenia przyczynowego nosówki. Niemniej jednak trwają badania nad rybawiryną oraz zastosowaniem kociego interferonu omega. Podstawą postępowania pozostaje intensywne leczenie objawowe oraz agresywna antybiotykoterapia osłonowa. Co ciekawe, doniesienia naukowe wskazują też na skuteczność akupunktury w redukcji niedowładów kończyn. Wymaga ona jednak minimum dwudziestu tygodni regularnych sesji w gabinecie.

Z kolei fundamentem ochrony populacji są szczepienia według ścisłych zaleceń WSAVA. Pierwszą dawkę podaje się między szóstym a ósmym tygodniem życia szczenięcia. Następnie kolejne iniekcje powtarza się co dwa do czterech tygodni aż do ukończenia szesnastego tygodnia.

Chcesz poznać dokładne dawkowanie interferonu omega, protokoły płynoterapii przy nosówce oraz techniki interpretacji wyników testów PCR po szczepieniu?

Pełny artykuł naukowy analizujący dryft genetyczny wirusa, szczegółowe opisy przypadków u zaszczepionych zwierząt oraz algorytmy postępowania w postaci ocznej jest dostępny dla naszych płatnych użytkowników. Dowiedz się, jak chronić pacjentów przed neurologicznymi powikłaniami.

Przeczytaj cały artykuł tutaj: Nosówka psów – sukces profilaktyki potencjalnym zagrożeniem dla diagnostyki