Zaburzenia lękowe na tle somatycznym a nawyki
Jak powstają nawyki?
Ból i choroba obniża pewność siebie zwierzęcia, a co za tym idzie – wywołuje zachowania lękowe oraz agresję na tle lękowym. Zwierzę znacznie szybciej stara się unikać bodźców potencjalnie zagrażających życiu lub sprawiających ból czy dyskomfort, rozszerzając tę reakcję na kolejne niezwiązane bezpośrednio z zagrożeniem bodźce. Próbując wciąż uchronić się przed zagrożeniem, uruchamia ono wspomniane wcześniej w artykule strategie przetrwania, co znów jest silnie obciążającym nakładem energetycznym dla organizmu. Ciągły ból może być także przyczyną silnej frustracji i drażliwości. Ciągły „tryb oczekiwania” nadejścia bólu, szczególnie jeśli nie jest on powiązany zawsze z konkretnymi sytuacjami, wywołuje bardzo silną nadwrażliwość na bodźce i reaktywność (15). Taki długo utrzymujący się stan może doprowadzić zwierzę do wyuczonej bezradności i apatii lub w niektórych przypadkach przeciwnie – do znacznego wzrostu pobudliwości (9).
Rozszerzanie zakresu zaburzeń behawioralnych, uczenie i generalizacja trwają przez cały czas występowania dolegliwości. Jeśli ból wiąże się z konkretnymi aktywnościami, następuje skojarzenie bólu z bodźcami na skutek warunkowania klasycznego. Poprzez reakcje przynoszące zwierzęciu ulgę na skutek warunkowania instrumentalnego są utrwalane te zachowania. Najczęściej dzieje się tak w związku z bodźcami pobudzającymi zwierzę, bowiem pobudzenie psychoruchowe nasila dolegliwości bólowe. Częstymi bodźcami są:
- inne psy,
- szybko poruszające się obiekty,
- przestrzeń, do przejścia przez którą wymagany jest wysiłek, jak np. schody, wskakiwanie do samochodu etc.
W efekcie zwierzę uczy się reakcji niepożądanej w zestawieniu z wymienionymi bodźcami, prezentując ją w sposób powtarzalny – np. agresja w stosunku do innych psów na spacerze czy reaktywność u pacjentów cierpiących z powodu bólu aparatu ruchu, oszczekiwanie ludzi na klatce schodowej u psów lękliwych, atakowanie właściciela na spacerze itp.
Na skutek wielokrotnego zestawiania bodźca bólowego (który działa jak bodziec awersyjny) z przypadkowym bodźcem warunkowym (obojętnym), który akurat pojawia się w momencie wystąpienia bólu, następuje silne warunkowanie. Jeśli ma ono miejsce długo, a bodźce pojawiają się nieregularnie (podobnie jak w hazardzie: kara i nagroda pojawiają się nieregularnie) – takie zachowanie podlega szybkiej automatyzacji i jest wyjątkowo trudne do wygaszenia.
Terapia behawioralna i przeciwbólowa
Pacjenci cierpiący na zaburzenia behawioralne na tle bólu przewlekłego mogą skorzystać z przewlekłej terapii farmakologicznej, przede wszystkim nakierowanej na usunięcie bólu, ale również wzmocnienie przekaźnictwa serotoninergicznego przy pomocy leków z grup SSRI, TCA lub SARI, co zwiększa nie tylko komfort pacjenta, ale również może być częścią terapii behawioralnej (9). Jednocześnie, szczególnie w przypadku bólu neuropatycznego, dużą przydatnością wykazuje się zastosowanie gabapentyny w dawce 5-20 mg/kg m.c. 2-3x dziennie. Gabapentyna poza działaniem przeciwbólowym wykazuje lekkie działanie uspokajające, które u pacjentów z zaburzeniami behawioralnymi wydaje się być mocno indywidualne. Pojawiają się również doniesienia o przeciwlękowym działaniu gabapentyny (10), które również może być wykorzystane w terapii. Przez wzgląd na możliwość zastosowania polifarmakoterapii SSRI/TCA/SARI w połączeniu z gabapentyną zastosowanie takiego połączenia daje pacjentom nie tylko ulgę fizyczną, ale również często ułatwia trening.
Ból a zaburzenia zachowania
Mechanizm leżący u podstaw związku między bólem a zaburzeniami zachowania można przyporządkować do jednej z czterech głównych kategorii:
- Prezentowane zachowanie jest bezpośrednią manifestacją bólu w danej chwili.
- Niezidentyfikowany ból stanowi podstawę do diagnozy nagłego pojawienia się zachowania problematycznego.
- Na skutek bólu następuje zaostrzenie jednej lub więcej oznak zachowań problemowych.
- Towarzyszące objawy behawioralne są związane z bólem (9).
Choroby układu mięśniowo–szkieletowego, ale także bolesne dolegliwości żołądkowo-jelitowe i dermatologiczne są powszechnie uznawane za istotne dla problemowego zachowania zwierzęcia. Potencjalne znaczenie nieprawidłowości klinicznych, takich jak nietypowy chód lub niewyjaśnione objawy behawioralne, nie powinny być lekceważone przez lekarzy w praktyce ogólnej, nawet jeśli są one powszechne w obrębie danej rasy (9).
Mogą zainteresować Cię również
Znajdź swoją kategorię
2609 praktycznych artykułów - 324 ekspertów - 22 kategorii tematycznych
Weterynaria w Terenie
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2024/04/1-615x350.png)
Ogólnopolski Dzień Koni
Koń od setek lat zajmował stałe miejsce w polskim krajobrazie, w polskim życiu, i w polskiej symbolice narodowej. Stanowił również symbol bogactwa, bowiem nie każdego było na niego stać. Zwierzęta te przez długi czas były popularnymi zwierzętami pociągowymi, pełniły też funkcje transportowe czy pracowały w gospodarstwach. Rozwój techniki zmienił jednak nieco rolę koni, we współczesnym […]
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2024/04/Projekt-bez-nazwy1-5-615x350.png)
Podkliniczny niedobór wapnia i jego wpływ na wyniki rutynowych badań laboratoryjnych w różnych okresach laktacji u krów mlecznych
Sposoby szerzenia się choroby Pleuropneumonia szerzy się drogą aerogenną od świni do świni, trzoda chlewna jest bowiem głównym rezerwuarem zarazka. Inne gatunki zwierząt, takie jak bydło czy owce, mogą być przypadkowymi nosicielami App, jednak nie odgrywają istotnej roli w szerzeniu się tego drobnoustroju. Jest prawdopodobne, że pewną rolę w epizootiologii omawianej jednostki chorobowej odgrywać mogą […]
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2024/04/Projekt-bez-nazwy-10-615x350.png)
Szerzenie się, profilaktyka i terapia ważnych ekonomicznie chorób układu oddechowego świń (pleuropneumonia, mykoplazmowe zapalenie płuc)
Zapobieganie Profilaktyka pleuropneumonii musi być wielokierunkowa. Biorąc pod uwagę fakt, że wystąpienie choroby w stadach wrażliwych na zakażenie wiąże się zazwyczaj z wprowadzeniem do chlewni pozornie zdrowych nosicieli App, zasadniczym elementem w ochronie takich stad jest serologiczna kontrola wszystkich świń wprowadzanych do chlewni. W przypadku wprowadzania do stada App serododatniego zwierząt wolnych od App celowe […]
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2024/04/Projekt-bez-nazwy1-1-615x350.png)
Wprowadzenie do stomatologii koni
Sondy (ryc. 3) umożliwiają dokładne oczyszczanie szpar międzyzębowych oraz fizjologicznie lub niefizjologicznie występujących nieregularności zębów. Tarniki stanowią kluczowe narzędzie pracy lekarzy weterynarii, którzy w swojej ofercie mają zabieg odontoplastyki. Jeszcze do niedawna zastosowanie znajdowały jedynie tarniki ręczne, w obecnych czasach, ze względu na dużą dostępność i przystępną cenę, coraz częściej stosowane są tarniki mechaniczne (ryc. […]
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2024/04/Projekt-bez-nazwy-14-615x350.png)
Wskazówki na wypadek widocznego niepowodzenia terapii antybiotykowej. Kryteria skutecznej terapii oraz kluczowe pytania jako 5 kroków drzewa analitycznego
Czynniki powiązane z użyciem antybiotyku w terapii: Czy wybór antybiotyku opierał się na badaniach klinicznych i dodatkowych (diagnoza, antybiogram)? Sprawdź odpowiedź na pytanie 3. Farmakokinetyka/farmakodynamika wybranego antybiotyku? Koncentracja i czas działania antybiotyku w zakażonej tkance a efektywność w stosunku do czynnika bakteryjnego wywołującego chorobę (spektrum działania antybiotyku, wrażliwość z antybiogramu – odpowiedzi na pytanie 3.). […]
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2023/12/Projekt-bez-nazwy6-615x350.png)
Czarno na białym – mastitis okiem praktyka – rozmowa z dr. n. wet. Sebastianem Smulskim
Rozmowa z dr. n. wet. Sebastianem Smulskim, pracownikiem Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, specjalistą w dziedzinie profilaktyki i leczenia mastitis u krów, który w swoich badaniach zgłębia tematykę zapalenia gruczołu mlekowego u bydła, zarówno w aspekcie naukowym, jak i praktycznym. Większość zapaleń gruczołu mlekowego ma etiologię bakteryjną. Dlaczego, pomimo rozwoju mikrobiologii, medycyny weterynaryjnej i prowadzonych badań, […]
![](https://vetkompleksowo.pl/wp-content/uploads/sites/3/2024/04/Projekt-bez-nazwy-16-615x350.png)
XVIII FORUM ZOOTECHNICZNO-WETERYNARYJNE: NOWE HORYZONTY W ROZRODZIE ZWIERZĄT
Na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu w dniach 18-19 kwietnia br. odbyło się XVIII Forum Zootechniczno-Weterynaryjne pod hasłem „Rozród zwierząt w dobie selekcji genomowej”. To wydarzenie zgromadziło liczne grono lekarzy weterynarii oraz hodowców, by omówić najnowsze osiągnięcia w dziedzinie hodowli i rozrodu zwierząt. Organizacja Forum była wspólnym przedsięwzięciem Poznańskiego Koła Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, Wielkopolskiego Oddziału Polskiego […]