VETekspert, dr n. wet. Katarzyna Mróz: „hematologia […] wymaga cierpliwości i umiejętności oceny wielu informacji i parametrów w tym samym czasie”

W ramach miesiąca tematycznego poświęconego diagnostyce hematologicznej na VETkompleksowo.pl, rozmawialiśmy z naszym drugim VETekspertem, dr n. wet. Katarzyną Mróz.

Dr n. wet. Katarzyna Mróz – ekspertka w dziedzinie hematologii weterynaryjnej oraz specjalistka chorób psów i kotów. Absolwentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej we Wrocławiu, z którym stale współpracuje. Prowadzi własny gabinet weterynaryjny PRAK-VET w Oleśnicy. Od 2024 roku aktywnie działa w ramach Polskiego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt. Autorka oraz tłumaczka licznych publikacji naukowych dotyczącychym.in. zagadnień hematologicznych.

Na jakie aspekty należy zwrócić szczególną uwagę w trakcie wykonywania rozmazów krwi i jak bardzo mogę one wpływać na końcową interpretację?

Rozmaz w hematologii to takie narzędzie, bez którego diagnostyka często jest niedomknięta, zwłaszcza wówczas, kiedy analizator hematologiczny oflagowuje komórki atypowe lub wyraźnie zgłasza konieczność zrobienia rozmazu. Słowo rozmaz dla hematologa często oznacza liczbę mnogą, bo w wielu przypadkach zasadne jest zrobienie 2-3 rozmazów, co podnosi wartość oceny i pozwala spojrzeć pod szerszym kątem. W trakcie wykonywania rozmazów liczą się na samym początku szkiełka – ich jakość, obecność pola do podpisu, brzegi, które umożliwiają dobre rozmazanie kropli krwi. Potem dochodzi umiejętność wykonywania rozmazów – ta sztuka, która sprawia, że rozmaz nie jest ani za gruby, ani za cienki, zajmuje ⅔ do ¾ szkiełka i jest idealnie “pociągnięty” . Wykonanie rozmazu to też cierpliwość w oczekiwaniu na wyschnięcie i dopiero we właściwym czasie barwienie, a dobry rozmaz wymaga dobrej jakości, czystych, regularnie zmienianych barwników. To wszystko przekłada się na możliwość przeliczenia i interpretacji, oceny poszczególnych komórek wraz z ich zmianami morfologicznymi.

Jak duże znaczenie w praktyce klinicznej ma doświadczenie osoby oceniającej rozmaz krwi i na ile wpływa ono na końcową diagnozę?

Im większe doświadczenie, tym większe szanse na wyłapanie nawet bardzo słabo wyrażonych zmian. Osoby, które oglądają duże ilości rozmazów z reguły szybciej rozróżnią komórki – choćby limfocidalne atypowe, o cechach blastów od komórek limfocytów reaktywnych/odczynowych. Dodatkowo znają wszystkie aktualne wytyczne/rekomendacje dotyczące oceny i interpretacji, więc ich opisy zawierają kluczowe informacje, z uwzględnieniem czy dane zmiany w morfologii mają znaczenie kliniczne, czy raczej nie. Zmiany w komórkach krwi – leukocytach, erytrocytach lub też płytkach krwi – mają różny wpływ na ostateczne rozpoznanie – znalezienie pojedynczych babeszji w rozmazach już stanowi potwierdzenie dla babeszjozy, ale pojedyncze krwinki czerwone o zmienionych kształtach nie zawsze będą istotne diagnostycznie.

Jakie elementy – poza samą morfologią – są kluczowe dla prawidłowej interpretacji wyników krwi?

Dla prawidłowej interpretacji wyników krwi najistotniejsze są informacje dotyczące pacjenta, jego historii, objawów klinicznych, stosowanej terapii. Wielokrotnie powtarzam, że wynik z analizatora hematologicznego jest tylko kartką papieru lub plikiem przesłanym mailem, a z drugiej strony jest pacjent. Także prawidłowa interpretacja wymaga oceny w korelacji do statusu klinicznego pacjenta, jego wieku, chorób współistniejących, stanu nawodnienia/odwodnienia czy nawet informacji o zachowanym czasie głodówki przed pobraniem krwi.

Prawidłowa ocena wyników badań krwi to wypadkowa informacji z wywiadu, historii zapisanej w karcie pacjenta, zmian klinicznych, ale też wyników innych badań – w tym często parametrów biochemicznych, wyników badań dla chorób zakaźnych, ale czasem też opisów diagnostyki obrazowej. Na przykład dla pacjenta z przewlekłą chorobą nerek, gdzie opis USG już ma znaczeniem, a z wiadomych poziomów kreatyniny i mocznika zazwyczaj możemy przewidzieć jak bardzo zaawansowana może być niedokrwistość i jakie zmiany w erytrocytach można znaleźć w rozmazach.

Podsumowując – dla prawidłowej diagnostyki, a co dalej pociąga za sobą wszystkie prawidłowe decyzje terapeutyczne, konieczna jest umiejętność szerszego spojrzenia, czasem wyjścia poza wydruki badań i poza mikroskop, tak aby wszystkie te elementy poskładać w całość jak puzzle.

p.s. jako lekarka, która ostatnio często słyszy od innych lekarzy lub właścicieli – doktor od łączenia kropek, albo doktor od składania puzzli – mogę powiedzieć, że hematologia nawet w ostrych przypadkach wymaga cierpliwości i umiejętności oceny wielu informacji i parametrów w tym samym czasie. I niekiedy wyjścia poza schematy diagnostyczne, jak niektóre bardzo oczywiste algorytmy nie dają jasnej odpowiedzi.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiała: Michalina Skwara