Kleszcze Hyalomma w Polsce. Jakie stanowią zagrożenie?

W Polsce pojawiają się egzotyczne kleszcze z rodzaju Hyalomma, znane jako „gigantyczne kleszcze”. Badania, przeprowadzone w ramach projektu Narodowe Kleszczobranie, potwierdzają ich obecność w różnych regionach kraju oraz wykrycie patogenów, które mogą stanowić zagrożenie dla ludzi i zwierząt. Naukowcy apelują o czujność i udział w monitorowaniu ich występowania.

Narodowe Kleszczobranie

Projekt Narodowe Kleszczobranie trwa już od 2024 roku. Jego celem jest identyfikacja i mapowanie występowania egzotycznych kleszczy z rodzaju Hyalomma (nazywanych „Monster ticks”) w Polsce. Inicjatywa realizowana jest przez naukowców z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i ma charakter „nauki obywatelskiej” – w zbieranie danych mogą włączyć się właściciele zwierząt oraz osoby obserwujące nietypowe kleszcze w środowisku. Projekt pozwala nie tylko na gromadzenie materiału do badań, ale także na zwiększenie świadomości dotyczącej zagrożeń związanych z nowymi gatunkami pasożytów oraz zapobieganie chorobom przenoszonym przez kleszcze.

„Monster ticks” w Polsce – charakterystyka i zagrożenie

Kleszcze Hyalomma, określane również jako „gigantyczne kleszcze”, wyróżniają się znacznie większymi rozmiarami niż gatunki powszechnie spotykane w Polsce. Dorosłe samice mogą być nawet kilkukrotnie większe od kleszcza pospolitego, a po napiciu się krwi osiągać ponad 1 cm długości. Charakteryzują się długimi, prążkowanymi odnóżami oraz ubarwieniem od rudobrązowego do ciemnego. W przeciwieństwie do rodzimych gatunków są również bardziej aktywne i szybciej się przemieszczają.

Kleszcze te naturalnie występują w cieplejszych rejonach świata, m.in. w Afryce, Azji oraz południowej Europie. Do Europy środkowej larwy kleszczy trafiają wraz z migrującymi ptakami. Sprzyjające warunki klimatyczne, zwłaszcza ciepłe i suche wiosny oraz lata, zwiększają szanse ich przeżycia i rozwoju także w Polsce.

Z danych zebranych w ramach projektu Narodowe Kleszczobranie wynika, że obecność tych kleszczy w kraju nie jest już incydentalna. W ostatnich sezonach były one znajdowane w różnych regionach, m.in. na Śląsku i w Wielkopolsce. Co istotne, we wszystkich przesłanych do badań okazach (było ich cztery) wykryto egzotyczne bakterie z rodzaju Rickettsia, w tym R. aeschlimannii, które mogą wywoływać u ludzi choroby przebiegające z gorączką i objawami ogólnymi.

Hyalomma są również znanymi wektorami groźnych patogenów, w tym wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej, choć dotychczas nie został on wykryty w osobnikach badanych w Polsce. Pasożyty te mogą przenosić także inne wirusy oraz bakterie stanowiące zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i zwierząt domowych oraz gospodarskich, w tym m.in. wirus Zachodniego Nilu czy wirus afrykańskiego pomoru koni.

Kierująca projektem prof. Anna Bajer podkreśla, że obecny sezon – ze względu na sprzyjające warunki pogodowe – może wiązać się ze zwiększoną aktywnością tych kleszczy. Prof. Bajer zachęca do dokładnego kontrolowania zwierząt i własnego ciała po spacerach oraz do zgłaszania i przesyłania nietypowych okazów do badań, co pozwoli lepiej ocenić skalę zjawiska i potencjalne ryzyko epizootyczne oraz epidemiologiczne.

Źródło: https://www.narodowekleszczobranie.pl/pl, https://www.narodowekleszczobranie.pl/pl/artykuly/gigantyczne-kleszcze-coraz-bli%C5%BCej, https://www.facebook.com/photo/?fbid=10164056643685040&set=a.10155705117970040

Warto przeczytać: Sonda: Kleszcze w nowej rzeczywistości klimatycznej