Zaburzenia apetytu – anoreksja i hiporeksja u kota

W przypadku anoreksji, która może wynikać ze stresu środowiskowego (hałas, nieprzyjemne zapachy, zabiegi pielęgnacyjne, podawanie tabletek, zastrzyków itp.), należy zadbać, aby posiłek mógł być spożywany w cichym, spokojnym miejscu, oddalonym czasowo i odległościowo od powyższych zdarzeń. U niektórych kotów stymulację apetytu uzyskuje się, pobudzając kubki smakowe poprzez podanie doustne niewielkich porcji bardzo smacznego dla niego pokarmu lub posmarowanie nim przednich kończyn. Podobny efekt można uzyskać, wzmacniając poczucie bezpieczeństwa kota przez głaskanie lub przemawianie właściciela do zwierzęcia w trakcie jedzenia. Nawet zmiana misek na płaskie talerze, które zabezpieczają przed stykaniem się wibrysów ze ściankami naczynia, jest elementem zmniejszenia stresu podczas spożywania posiłku.

W zależności od intensywności stresu mogącego wywoływać utratę apetytu wprowadza się różne narzędzia behawioralne, począwszy od feromonów (dyfuzor w środowisku, obróżka itp.), po suplementy redukujące stres (tryptofan, alfa-kazozepina, waleriana, teanina itp.) i leki przeciwdepresyjne (1, 4, 7). Niemniej jednak zaleca się, aby rozpoczynać od modyfikacji diety, związanej z wprowadzeniem ulubionego lub bardzo smacznego pokarmu. Dla kota najbardziej atrakcyjnym posiłkiem jest ciepły, wilgotny pokarm, tłuszczowo-białkowy, z kwaśnym smakiem i silnym zapachem. Dlatego w przypadku utraty apetytu zaleca się zamianę karmy suchej na mokrą, zwilżenie granul wodą, wymieszanie karmy suchej z wilgotną, dodanie źródła białka i/lub tłuszczu (mięso, ser biały, jajo, skórki drobiowe itp.). Oczywiście tego rodzaju dodatki powinny być ostrożnie stosowane w przypadku dysfunkcji wątroby i/lub nerek. Nie można również wykluczyć małej grupy anorektycznych kotów, które preferują chłodny, bardzo słabo aromatyczny pokarm. Podanie wówczas schłodzonego w lodówce jedzenia może wywołać pożądany efekt stymulacji łaknienia (7). Bardzo ważne są wszelkie wskazówki, których może dostarczyć nam właściciel, dotyczące zwyczajów żywieniowych i zachowania kota podczas jedzenia, ponieważ żywieniowe podejście do niejedzącego kota jest ze wszech miar zindywidualizowane. Warto również pamiętać, że u anorektycznego zwierzęcia dość szybko pojawia się uczucie sytości, wskutek czego je ono mało i szybko przerywa posiłek. Dlatego niezmiernie istotne jest, aby karmić zwierzę często, małymi porcjami, zawsze świeżym, aromatycznym pokarmem (świeże mięso, świeżo otwarta saszetka, świeżo nasypana karma sucha).

Przy braku stymulacji apetytu poprzez modyfikacje diety i zapewnienie „przyjaznego środowiska” rozpatruje się wprowadzenie leków stymulujących łaknienie. Ze względu na złożoność procesu kontroli apetytu wykorzystuje się leki z różnych grup. Niemniej jednak stymulatory apetytu nie powinny zastępować procesu diagnostycznego i pełnić wyłącznie funkcję w leczeniu objawowym. Zdarza się również, że ich zastosowanie u ciężko chorych zwierząt jest nieskuteczne (1). Wskazania do podawania stymulatorów apetytu podano w tab. 2.

Do starszych stymulatorów apetytu należą dekanian nandrolonu (Deca-Durabolin Laurabolin) i stanozolol (Winstrol), które działają poprzez mechanizm wytworzenia dodatniego bilansu azotowego. Ich efekt jest określany jako długotrwały, ale mniej przewidywalny niż użycie glikokortykoidów czy benzodiazepin. Niestety, ich stosowanie wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, takich jak zatrzymanie wody oraz jonów (głównie Na, Ca, K, P) czy silna hepatotoksyczność. Są one również przeciwwskazane u pacjentów z niewydolnością wątroby, chorobami serca, niedoczynnością przysadki, nowotworami gruczołu mlekowego, prostaty czy chorobami nerek (10). W związku z tym i przy możliwości stosowania leków obarczonych mniejszą liczbą efektów ubocznych nie są one w chwili obecnej rekomendowane jako „stymulatory apetytu pierwszego rzutu”.