Farmakogenomika – wpływ na efektywność oraz bezpieczeństwo leczenia chorób dermatologiczno-endokrynologicznych psów i kotów
Farmakogenomika w dermatologii weterynaryjnej
Większość wariantów genetycznych to mutacje dziedziczne w genach kodujących enzymy metabolizujące leki, transportery leków oraz białka osocza wiążące substancje czynne lub ich receptory (20). Jednym z najczęściej badanych mechanizmów w kontekście farmakogenetyki – również w chorobach dermatologicznych – jest polimorfizm genu ABCB1, kodującego glikoproteinę P. Glikoproteina P to białko błonowe zlokalizowane m.in. w komórkach nabłonka naczyń włosowatych mózgu, gdzie pełni funkcję składnika bariery krew – mózg (22). Najczęstsze mutacje obejmują delecje powodujące przesunięcie ramki odczytu i przedwczesne pojawienie się kodonu STOP. W efekcie powstaje skrócone, nieprawidłowo ukształtowane białko, które nie spełnia prawidłowo swojej funkcji transportowej. Skutkuje to ograniczoną możliwością usuwania substancji toksycznych (w tym leków) z mózgu do naczyń włosowatych. W efekcie leki takie jak wspomniana iwermektyna, loperamid, niektóre chemioterapeutyki oraz potencjalnie moksydektyna, podawane w dawkach terapeutycznych odpowiednich dla innych ras, mogą u osobników z mutacją powodować ciężką, a nawet śmiertelną toksyczność polekową (17, 18, 21). Dodatkowym skutkiem obecności nieprawidłowej glikoproteiny P, zlokalizowanej w enterocytach, jest zmniejszenie efektu antyresorpcyjnego wobec takich substancji jak digoksyna, cyklosporyna A, deksametazon czy leki przeciwwirusowe. Prowadzi to do zwiększonej biodostępności przy podaniu doustnym (22). Mealey i Burke w 2015 roku przeprowadzili badanie, w którym przeanalizowano genotypy kotów, u których po podaniu iwermektyny, moksydektyny z imidaklopridem, prazykwantelu z emodepsydem oraz selamektyny wystąpiły objawy toksyczności ośrodkowego układu nerwowego (17). U tych zwierząt wykonano sekwencjonowanie genu należącego do rodziny transporterów wiążących ABC (ATP, ang. adenosine triphosphate), wcześniej oznaczonego jako MDR1. W badanym genie [...]
którzy są subskrybentami naszego portalu.
i ciesz się dostępem do bazy merytorycznej wiedzy!
POSTĘPOWANIA
w weterynarii
