Ocena stresu u zwierząt na podstawie pomiarów stężenia kortyzolu
Kortyzol w reakcji stresowej
Wydzielany przez nadnercza kortyzol jest charakteryzowany jako główny hormon służący w ocenie stresu u zwierząt, chociaż ostatnie badania wskazują na to, że prolaktyna również może być przydatna w ocenie stresu (10). Możliwe, że w czasie reakcji stresowej u psów dochodzi do podniesienia stężeń obu tych hormonów.
Jeśli sytuacje stresowe ulegają powtarzaniu, zwierzę w różny sposób może się do nich przystosowywać. Występują w tych warunkach głównie dwa procesy – habituacja i sensytyzacja. Sensytyzacja prowadzi do uwrażliwienia na dany bodziec, co prowadzi do wzmożonej na niego reakcji. Sensytyzacja częściej występuje w przypadku bodźców awersyjnych o wysokiej intensywności i niskiej przewidywalności (6, 9).
Habituacja natomiast prowadzi do zmniejszenia intensywności reakcji na powtarzalny bodziec, nie tylko reakcji behawioralnej, ale również aktywacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (Osi HPA). Dodatkowo zwierzęta mogą modyfikować swoją reakcję w odpowiedzi na stresory w przypadku mechanizmów takich jak przeciwwarunkowanie czy desensytyzacja (21). W przypadku przeciwwarunkowania bodziec, do tej pory kojarzony jako nieprzyjemny, jest korelowany z czymś kojarzonym przez zwierzę pozytywnie, zaś desensytyzacja (odwrażliwianie) polega na dozowaniu bodźca awersyjnego, stopniowo zwiększając jego intensywność kiedy zwierzę nie wykazuje niepożądanych reakcji. W terapiach behawioralnych najczęściej stosuje się odwrażliwianie łącznie z przeciwwarunkowaniem jako najbezpieczniejszą i najbardziej efektywną metodę.
Zarówno w czasie reakcji eustresu, jak i dystresu dochodzi do pobudzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co w efekcie skutkuje wyrzutem kortyzolu do krwiobiegu zwierzęcia. Odpowiedź stresowa, [...]
którzy są subskrybentami naszego portalu.
i ciesz się dostępem do bazy merytorycznej wiedzy!
POSTĘPOWANIA
w weterynarii
