Żywienie psa z alergią pokarmową

Żywienie psa z alergią pokarmową: jak rozpoznać objawy i wybrać odpowiednią karmę?

Alergia pokarmowa to dość częsty problem, z którym zgłaszają się opiekunowie psów do gabinetów weterynaryjnych. Traktuje się ją jako trzecią, po atopowym zapaleniu skóry i alergicznym pchlim zapaleniu skóry, alergiczną chorobą skóry. W rozwoju alergii pokarmowej udział bierze kilka mechanizmów immunologicznych. Obecnie złotym standardem w diagnostyce wciąż pozostaje dieta eliminacyjna zakończona próbą prowokacyjną.

Zestawienie porównawcze: alergia a nietolerancja

Zarówno alergia pokarmowa, jak i nietolerancja, należą grupy tzw. nieprawidłowych reakcji na pokarm. Alergia pokarmowa to reakcja organizmu na pokarm, w której zaangażowany jest układ immunologiczny. Związana jest z utratą tolerancji immunologicznej na dany pokarm. Ma zwykle charakter nadwrażliwości typu I (reakcja natychmiastowa, związana z przeciwciałami IgE) lub typu IV (reakcja typu opóźnionego, niezależna od nadwrażliwości związanej z przeciwciałami). Najlepiej poznaną i najczęściej występującą jest reakcja związana z nadwrażliwością typu I, czyli natychmiastowego. Uważa się również, że za część przypadków alergii pokarmowej u psów odpowiada nadwrażliwość typu III, związana z kompleksami immunologicznymi.

W przypadku, gdy za alergię pokarmową odpowiada nadwrażliwość typu natychmiastowego, objawy pojawiają się względnie szybko, od kilku minut do kilku godzin po spożyciu pokarmu. W nadwrażliwości typu IV objawy pojawiają się po 1-2 dobach, a w przypadku typu III od 3 do 8 godzin od spożycia pokarmu.

Nietolerancja pokarmowa natomiast również jest niepożądaną reakcją na pokarm, z tą różnicą, że w tym przypadku nie są zaangażowane mechanizmy immunologiczne. Objawy z nią związane wynikają z zaburzeń tła metabolicznego (np. zaburzenia wrodzone, jak nietolerancja laktozy) lub oddziaływania toksycznych składników zawartych w pokarmie. Do tej grupy należą także reakcje typu idiosynkrazji, czyli nieprzewidywalne reakcje na pierwszy kontakt z daną substancją.

Za tolerancje antygenów odpowiedzialne są cztery główne mechanizmy: bariera błon śluzowych, regulacja odpowiedzi immunologicznej, eliminacja antygenów i tolerancja antygenów. Kiedy błona śluzowa jelit jest nie uszkodzona, to większość dużych cząsteczek nie przechodzi przez nią. Obecne na błonie śluzowej antygeny są usuwane przez przeciwciała IgA. Jeśli jednak przejdą przez błonę śluzową jelita, to zostaną usunięte przez wątrobę w postaci kompleksów z przeciwciałami. U psów zdrowych, nawet jeśli alergeny przejdą przez naturalne mechanizmy obronne, nie dochodzi do rozwoju alergii, ponieważ dzięki aktywacji limfocytów T supresorowych, nie dochodzi do rozwoju nadwrażliwości.

Typy nadwrażliwości w alergii pokarmowej

Alergeny pokarmowe to głównie glikoproteiny o dużej masie cząsteczkowej. U psów najczęstszymi alergenami są: wołowina, soja, drób, mleko, kukurydza, zboże, jaja, ryby oraz sporadycznie ziemniaki i ryż. Należy pamiętać też o reakcjach krzyżowych. Dochodzi do nich, gdy organizm wytwarza swoiste przeciwciała IgE przeciwko alergenowi pierwotnemu, a następnie przeciwciała te rozpoznają i wiążą determinanty antygenowe (epitopy), które mają zbliżoną strukturę przestrzenną w innych źródłach białka. Reakcje krzyżowe mogą pojawiać się między białkami kurczaka i ryby lub białkami zawartymi w wołowinie, jagnięcinie i mleku krowim.

Alergia pokarmowa jest rozpoznawana najczęściej u psów poniżej 1. roku życia, nie oznacza to jednak, że nie występuje u osobników starszych. Średnia wieku waha się od 15 miesięcy do nawet 6 lat. Zdarzają się przypadki alergii pokarmowych u kilkumiesięcznych szczeniąt lub kilkunastoletnich zwierząt.