Zaburzenia układu endokrynnego w stresie
Reakcja stresowa
Zgodnie z klasyczną teorią Hansa Selyego stres jest fizjologiczną i behawioralną odpowiedzią na zagrożenie ze strony bodźca stresowego, przebiegającą w trzech fazach: pobudzenia, oporności/adaptacji i wyczerpania. Mechanizm uaktywniania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej uzależniony jest od neurotransmiterów centralnego układu nerwowego oraz rdzenia nadnerczy, przede wszystkim adrenaliny i noradrenaliny. Katecholaminy pobudzają szlaki neurohormonalne podwzgórza, powodując sekrecję kortykoliberyny i wzrost aktywności kortykotropów przysadki, z których wydzielony ACTH stymuluje uwolnienie glikokortykoidów kory nadnerczy. Ten schemat interakcji neuroendokrynnej podczas reakcji stresowej jest podobny u wszystkich kręgowców.
Zmiany fizjologiczne występujące podczas reakcji stresowej umożliwiają przetrwanie/adaptację, ale przy chronicznym działaniu czynników stresotwórczych mają szkodliwy wpływ na funkcjonowanie organizmu. Powodują one nieodwracalne zmiany w wielu narządach i mogą prowadzić do groźnych chorób, takich jak: cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, zapalenie jelit, a nawet do nagłego zgonu. Oprócz zmian biochemicznych i metabolicznych reakcja stresowa wywołuje zmiany psychiczne/emocjonalne, których konsekwencją może być zaburzenie funkcjonowania układu nerwowego. W badaniach prowadzonych na naczelnych obserwowano zanik neuronów w niektórych częściach mózgu, jak: hipokamp, prążkowie, jądro migdałowate, co wskazuje na negatywny wpływ stresu na procesy zapamiętywania i uczenia się (2, 16).
Przyczyny stresu
Czynniki stresotwórcze można podzielić na:
- środowiskowe fizyczne (zaburzenie termoregulacji, hałas, transport),
- chemiczne (zmiana żywienia, leki, toksyny),
- biologiczne (pasożyty, choroby),
- emocjonalne,
- sytuacyjne (16).
którzy są subskrybentami naszego portalu.
i ciesz się dostępem do bazy merytorycznej wiedzy!
POSTĘPOWANIA
w weterynarii
