Stres w pracy lekarzy weterynarii. Płeć psychologiczna a style radzenia sobie ze stresem

Styl radzenia sobie ze stresem to indywidualny repertuar działań dostępny człowiekowi i możliwy do zastosowania wobec pojawiających się trudności. Stosowane przez lekarzy weterynarii działania mogą koncentrować się na próbie rozwiązywania problemu, na emocjach lub też mogą mieć charakter unikowy.

Płeć psychologiczna człowieka, według S.L. Bem, rozumiana jest jako spontaniczna gotowość do posługiwania się wymiarem płci w odniesieniu do siebie i świata.

Zaproponowany przez S.L. Bem podział uwzględnia istnienie czterech typów płci psychologicznej człowieka.

Wyróżnia się:

• osoby określone płciowo – charakteryzują się cechami psychicznymi odpowiadającymi ich płci biologicznej (są to kobiece kobiety i męscy mężczyźni);
• osoby androgyniczne – charakteryzują się w dużym stopniu cechami kobiecymi i męskimi, niezależnie od swej płci biologicznej;
• osoby nieokreślone płciowo – charakteryzują się niewielkim ukształtowaniem cech kobiecych i męskich, niezależnie od swej płci biologicznej,
• osoby krzyżowo określone płciowo – charakteryzują się cechami odpowiadającymi przeciwnej płci niż ich płeć biologiczna (są to męskie kobiety i kobiecy mężczyźni).

Style radzenia sobie ze stresem

Do opisu różnic radzenia sobie w sytuacjach stresowych w zależności od posiadanej tożsamości płciowej przydatne jest posługiwanie się kategorią stylu radzenia sobie, czyli indywidualnie zróżnicowanej, charakterystycznej dla danej osoby tendencji do zmagania się ze stresem. Można sądzić – i taki pogląd wyraża wielu autorów – że styl radzenia sobie odgrywa decydującą rolę w kształtowaniu zachowania człowieka w sytuacji stresowej.

Endler i Parker, autorzy jednej z najpopularniejszych klasyfikacji stylów radzenia sobie ze stresem, wyróżniają: styl skoncentrowany na zadaniu („koncentruję się na problemie i zastanawiam się, jak mogę go rozwiązać”, „wyznaczam sobie kierunek działania i postępuję zgodnie z nim”), styl skoncentrowany na emocjach („obwiniam siebie za to, że nie wiem, co robić, martwię się, jak sobie z tym poradzę) i styl skoncentrowany na unikaniu („odwiedzam przyjaciela”, „wychodzę na spacer”). Jak dotąd nie dowiedziono jednoznacznej przewagi jakiegoś stylu radzenia sobie nad innymi – pomimo potocznego przekonania, że istnieją ludzie lepiej bądź gorzej radzący sobie w trudnych sytuacjach.

W niniejszym artykule spróbuję wyjaśnić, która płeć psychologiczna jest dominująca wśród lekarzy weterynarii, a także, w jaki sposób lekarze radzą sobie w trudnych, stresowych sytuacjach.

Zawód lekarza weterynarii

Zawód lekarza weterynarii należy do jednej z najpiękniejszych profesji, daje bowiem duże możliwości propagowania humanitarnego traktowania zwierząt i pokazywania serdecznego miejsca dla nich w naszym społeczeństwie. Niezależnie od tego, co sądzą lekarze weterynarii o swojej pracy zawodowej, należy stwierdzić, że jest to zawód niezwykle trudny. Nakłada się na to ogromna ilość pracy, polegająca na równoczesnym łączeniu rozleglej wiedzy i umiejętności specjalistycznych z dużym nakładem sił fizycznych i psychicznych.

Badania prowadzone nad pracą zawodową lekarzy weterynarii wskazują na szczególną specyfikę tej grupy zawodowej. Jej ważność wyznaczana jest przez to, że lekarz weterynarii odpowiada za zdrowie i życie zwierząt, które są przecież najwierniejszymi towarzyszami człowieka.

Współczesny lekarz weterynarii do swoich kompetencji może zaliczyć nie tylko fachową pomoc zwierzęciu, opartą o ulepszone możliwości diagnostyczne i lecznicze, ale również bardzo ważną i niezbędną umiejętność, jaką jest nawiązanie dialogu i zrozumienie właścicieli zwierząt. Lekarz weterynarii niesie pomoc nie tylko chorym zwierzętom, ale również ich właścicielom w postaci psychicznego wsparcia, bo zwierzę, do którego mają oni głęboki stosunek emocjonalny, ma szansę na wyzdrowienie. W przypadku leczenia zwierząt towarzyszących od pierwszego kontaktu lekarze weterynarii są postrzegani i oceniani przez opiekunów poprzez reakcje ich podopiecznych. Starają się więc ograniczać stres pacjenta i właściciela do minimum, zaskarbić ich życzliwość i zaufanie. Dzięki temu podczas kolejnych wizyt z olbrzymią satysfakcją mogą obserwować swobodne i przyjacielskie zachowania zwierzęcia i spokój jego posiadacza. Zaangażowanie emocjonalne właściciela w chorobę jego podopiecznego niejednokrotnie jest tak głębokie, że przed lekarzem weterynarii pojawia się wiele wyzwań i problemów, nie tylko natury zawodowej, lekarskiej, ale także psychologicznej, wynikającej z kontaktu z właścicielem zwierzęcia. Można zatem stwierdzić, że kompetencje lekarza weterynarii wyraźnie się poszerzyły, co istotnie wpłynęło na obraz własnej pracy i związane z nim odczucia.