Powikłania towarzyszące zwichnięciu soczewki u psów i kotów

Przypadki

U 31 psów stwierdzono jednostronne zwichnięcie soczewki. U pozostałych zwichnięcie wystąpiło obustronnie.

Najwięcej przypadków dotyczyło zwichnięcia do komory przedniej (zwichnięcie przednie). W tych przypadkach najczęstszym powikłaniem było zapalenie błony naczyniowej oka stwierdzane na podstawie badania okulistycznego (27 przypadków z 31). Ciśnienie wewnątrzgałkowe zawsze wynosiło powyżej 65 mmHg. Oko charakteryzowało się dużą bolesnością objawiającą się światłowstrętem, łzotokiem, skurczem powiek oraz silnym stanem zapalnym spojówki i twardówki. Kolejnym objawem wtórnym było przerwanie ciągłości nabłonka tylnego (śródbłonka) rogówki. Wtórnie doprowadzało to do obrzęku rogówki, i co się z tym wiąże, utraty jej przezierności. U wszystkich psów doszło z czasem do zmętnienia soczewki.

W pięciu przypadkach doszło do nadwichnięcia soczewki. Podobnie jak przy zwichnięciu soczewki do komory przedniej najczęstszymi powikłaniami było zapalenie błony naczyniowej oka połączone z podwyższeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Typowym obrazem towarzyszącym nadwichnięciu był afakijny półksiężyc wyraźnie widoczny w badaniu okulistycznym. W jednym przypadku przy energicznym poruszaniu głową psa obserwowano drżenie soczewki.

W czterech przypadkach doszło do przemieszczenia soczewki do komory ciała szklistego. W jednym przypadku zaobserwowano subkliniczny przewlekły stan zapalny objawiający się stanem zapalnym twardówki. Również w jednym przypadku doszło do silnego zapalenia błony naczyniowej oka z podwyższeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego. We wszystkich przypadkach z czasem doszło do zmętnienia soczewki.

U sześciu kotów stwierdzono jednostronne zwichnięcie soczewki do komory przedniej oka. W pięciu przypadkach soczewka uległa zmętnieniu. Dodatkowo występowało silne zapalenie błony naczyniowej oka oraz jaskra. W jednym przypadku jedynym objawem wtórnym towarzyszącym zwichnięciu soczewki do komory przedniej było jej zmętnienie oraz obrzęk rogówki.

Leczenie

Możliwości leczenia farmakologicznego dyslokacji soczewki są ograniczone i dlatego postępowanie chirurgiczne jest metodą z wyboru. Zabieg polegał na mikrochirurgicznym usunięciu zwichniętej soczewki. W przypadkach przepuklin ciała szklistego do komory przedniej wykonano częściową witrektomię. Po zabiegu podawano ogólnie antybiotyki przez pięć pierwszych dni oraz miejscowo antybiotyki przez 3 tygodnie.

Obserwacje i wnioski

W zależności od rodzaju dyslokacji soczewki zmiany wtórne pojawiały się z różną częstotliwością. Najczęściej do powikłań dochodziło przy zwichnięciu soczewki z przemieszczeniem jej do komory przedniej. Poza utratą wzroku dochodziło do zapalenia błony naczyniowej oka, wtórnej jaskry, obrzęku rogówki oraz jej waskularyzacji, co wynikało z uszkodzenia śródbłonka rogówki przez soczewkę. Towarzyszyła temu najczęściej silna bolesność gałki ocznej objawiająca się skurczem powiek, światłowstrętem oraz zwiększonym łzawieniem. Dodatkowo, właściciele obserwowali posmutnienie, niechęć do zabawy oraz jedzenia. W przypadkach braku wyżej wymienionych objawów soczewka znajdująca się w przedniej komorze oka ulegała zmętnieniu. Najczęściej dochodziło też do zrostów pomiędzy soczewką i tęczówką.

Przy podwichnięciu soczewki stwierdzano znaczne upośledzenie widzenia. Najczęściej nie dochodziło do wtórnych powikłań. Istnieje jednak możliwość przerwania całej obwódki rzęskowej, co doprowadzi do zwichnięcia soczewki. Charakterystyczny wygląd niewielkiego przemieszczenia soczewki w obrębie źrenicy objawia się występowaniem księżyca afakijnego, co umożliwia łatwe zdiagnozowanie tej jednostki chorobowej. Równie typowym obrazem jest drżenie soczewki, które występowało przy energicznym poruszaniu głową przez psa.

Przy zwichnięciu soczewki do komory ciała szklistego u leczonych zwierząt dochodziło do utraty zdolności prawidłowego widzenia, jednak zmiany wtórne obserwowano rzadko. Najczęstszymi powikłaniami były zapalenie błony naczyniowej oka oraz wtórna jaskra. W badaniu klinicznym przy częściowej lub całkowitej utracie przezierności rogówki trudno jest jednoznacznie potwierdzić występowanie soczewki w komorze ciała szklistego, a czasem jest to niemożliwe. W takich przypadkach badaniem ostatecznie lokalizującym soczewkę jest badanie ultrasonograficzne.

Podsumowanie

Najczęstszą przyczyną pojawienia się właścicieli ze zwierzęciem z obustronnym zwichnięciem soczewki było znaczące ograniczenie pola widzenia lub nagła ślepota. Przy jednostronnym zwichnięciu właściciele zwierząt często nie wiedzieli o powstałym problemie, aż do pojawienia się zmian wtórnych w oku. Jednak najbardziej niebezpiecznym objawem wtórnym jest zapalenie błony naczyniowej oka i wtórna jaskra. Zwichnięcie soczewki do komory ciała szklistego i jej podwichnięcie nie zawsze doprowadza do wtórnych zmian mogących skutkować koniecznością usunięcia gałki ocznej. Istotne jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie leczenia. Jednak bez względu na rodzaj zwichnięcia zawsze należy brać pod uwagę te powikłania. W przypadkach zwichnięcia soczewki do komory przedniej oka zabieg usunięcia soczewki jest postępowaniem z wyboru. Po natychmiastowym usunięciu soczewki właściciele widzą znaczącą zmianę w zachowaniu się zwierzęcia i całkowity lub częściowy powrót zdolności widzenia.

Przeczytaj również: Nagłe przypadki w okulistyce weterynaryjnej