Wstrząs u psa i kota: 3 pułapki terapeutyczne, które niszczą szanse na przeżycie pacjenta

Wstrząs u psa i kota stanowi jeden z najbardziej dramatycznych stanów zagrożenia życia w codziennej praktyce weterynaryjnej. Gwałtowna dysproporcja między dostarczaniem tlenu a zapotrzebowaniem komórkowym prowadzi do szybkiej niewydolności wielonarządowej. Ponadto nagły spadek ciśnienia krwi uruchamia kaskadę groźnych zaburzeń hemodynamicznych i metabolicznych. Zatem lekarz przyjmujący takiego pacjenta musi działać według wcześniej przygotowanego planu ratunkowego. Niestety schematyczne decyzje oraz drobne błędy w płynoterapii mogą doprowadzić do ponownego załamania krążenia. Oto krytyczne pułapki w terapii przeciwwstrząsowej i sposoby na ich uniknięcie.

Pułapka 1: Zbytnie odwlekanie płynoterapii na rzecz diagnostyki

Utrata cennych minut na pełne badanie krwi przed wdrożeniem leczenia to poważny błąd proceduralny. Priorytetem ratunkowym pozostaje jak najszybsze przywrócenie adekwatnej objętości krążącej krwi oraz udrożnienie dróg oddechowych. Ponadto natychmiastowa tlenoterapia ogranicza pogłębianie się hipoksji tkankowej.

Kluczowym krokiem jest założenie kateteru dożylnego o możliwie największej średnicy. Pobranie krwi na morfologię, biochemię czy równowagę kwasowo-zasadową należy przesunąć na moment, gdy stan pacjenta ulegnie wstępnej stabilizacji. Zatem najpierw ratujemy układ krążenia, a dopiero później wykonujemy szczegółowe oznaczenia laboratoryjne.

Pułapka 2: Brak świadomości ograniczeń krystaloidów i ryzyko „wtórnego wstrząsu”

Wybór odpowiedniego płynu do resuscytacji krążeniowej decyduje o trwałości uzyskanego efektu. Wynika to z faktu, że czyste krystaloidy bardzo szybko opuszczają łożysko naczyniowe. Zaledwie 25% podanej objętości krystaloidu pozostaje w naczyniach po upływie jednej godziny od wlewu.

Dlatego pacjent nawodniony wyłącznie krystaloidem wymaga ścisłego nadzoru przez minimum dwie godziny od wyrównania parametrów. W przeciwnym razie zwierzę może ponownie wpaść we wstrząs hipowolemiczny. Aby uniknąć tego zjawiska, warto stosować płynoterapię łączoną. Podanie krystaloidu wraz z koloidem (np. hydroksyetylowaną skrobią – HES) pozwala skutecznie zatrzymać płyn w świecie naczyń przez co najmniej 24 godziny.

Pułapka 3: Lekceważenie niedokrwienia przewodu pokarmowego i ryzyka DIC

Zaburzenia mikrokrążenia wywołują silny skurcz naczyń narządowych. W konsekwencji niedokrwienie ściany jelit prowadzi do uszkodzenia nabłonka i ucieczki endotoksyn bakteryjnych do krążenia ogólnego. Z tego powodu osłona antybiotykowa o szerokim spektrum działania jest bezwzględnie konieczna w każdym rodzaju wstrząsu, a nie tylko we wstrząsie septycznym.

Ponadto skurcz tętniczek oraz aktywacja krzepnięcia sprzyjają rozwojowi zespołu rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego (DIC). Powikłanie to może wystąpić niezależnie od pierwotnej przyczyny wstrząsu. Zatem przy pierwszych objawach rozpoczynającego się DIC należy niezwłocznie wdrożyć terapię heparyną, aby zapobiec nieodwracalnym zmianom narządowym.

Chcesz poznać dokładne dawkowanie leków we wstrząsie anafilaktycznym oraz szczegółowe schematy wlewów koloidowych? Przeczytaj pełny artykuł: Wstrząs – terapia i algorytm postępowania