RTG z kontrastem: Jak dostrzec to, co niewidoczne?

Badanie radiograficzne (RTG) to fundament diagnostyki weterynaryjnej. Często jednak klasyczny radiogram natywny nie wystarcza do postawienia diagnozy. Dzieje się tak, gdy struktury o zbliżonej gęstości zlewają się w jeden cień. W rezultacie pozwalają one uwidocznić ukryte patologie.

W praktyce dzielimy je na pozytywne i negatywne. Środki pozytywne opierają się na związkach jodu i baru. Dają one na zdjęciach wyraźne zacienienia. Środki negatywne to gazy, które tworzą przejaśnienia. Ich umiejętne zastosowanie otwiera nowe możliwości oceny narządów.

Subtelne struktury głowy i szyi

Diagnostyka twarzoczaszki wymaga dużej precyzji. Podanie kontrastu znacząco ułatwia interpretację obrazu. Przykładem jest dakryocystorhinografia. Pozwala ona na dokładne uwidocznienie przewodu nosowo-łzowego. Metodę tę stosuje się u psów, kotów oraz królików. Ocena jego kształtu i przebiegu jest kluczowa. Pomaga rozpoznawać choroby zapalne i nowotwory. Ułatwia też diagnostykę problemów stomatologicznych.

W diagnostyce uszu niezastąpiona jest pozytywna kanałografia. Polega ona na podaniu jodowego środka do przewodu słuchowego. To niezawodna metoda oceny błony bębenkowej. Przy jej perforacji płyn przedostaje się do jamy bębenkowej. Zostanie to precyzyjnie uchwycone na radiogramie. Dopełnieniem jest sialografia. Służy ona do obrazowania przewodów ślinowych i ślinianek. Wykonuje się ją przy podejrzeniu kamicy lub stanów zapalnych. Pozwala też wykryć wrodzone anomalie.

Funkcjonalna ocena układu wydalniczego

Mimo powszechnego dostępu do zaawansowanej ultrasonografii, radiologia kontrastowa zachowuje unikalną przewagę w obrazowaniu układu moczowego, szczególnie pod kątem jego wydolności. Urografia wydzielnicza umożliwia nie tylko ocenę morfologii, czyli położenia, kształtu i wielkości nerek oraz miedniczek nerkowych, ale przede wszystkim dostarcza danych o samej czynności wydzielniczej, często nie wymagając przy tym pełnego znieczulenia pacjenta. Metoda ta ma ogromną przewagę nad badaniem USG w przypadku oceny moczowodów, które w stanie fizjologicznym pozostają dla ultradźwięków niewidoczne.

Równie istotna w praktyce gabinetowej jest cystografia. Szczególną wartością diagnostyczną wyróżnia się wariant dwukontrastowy, będący metodą z wyboru przy ewaluacji chorób ściany pęcherza moczowego i jego błony śluzowej. Pozwala z niezwykłą precyzją wykryć niecieniujące kamienie moczowe, polipy czy skrzepy krwi, które łatwo przeoczyć podczas standardowego badania przeglądowego.

Bezpieczeństwo i rygor w obrazowaniu przewodu pokarmowego

W gastroenterologii badania kontrastowe mają charakter wysoce czynnościowy, służąc do oceny patologii ścian żołądka i jelit oraz diagnozowania zaburzeń pasażu. Standardem od lat pozostaje zawiesina siarczanu baru.

Lekarz musi jednak zachować wyjątkową czujność i przed jej podaniem rygorystycznie ocenić stan kliniczny pacjenta. Doustna podaż barytu jest bowiem bezwzględnie przeciwwskazana u zwierząt z podejrzeniem perforacji przewodu pokarmowego lub wykazujących ciężkie zaburzenia połykania. Środek ten, przedostając się do jam ciała lub układu oddechowego, nie ulega resorpcji i może prowadzić do zagrażających życiu powikłań zapalnych. W takich ryzykownych sytuacjach medycznych bezpieczną, a wręcz wymaganą alternatywą, są wodne, niejonowe roztwory jodu.

Wymagająca diagnostyka neurologiczna i ortopedyczna

Zastosowanie środków cieniujących odgrywa ogromną rolę w ewaluacji rdzenia kręgowego oraz patologii stawowych. Mielografia, polegająca na precyzyjnym zdeponowaniu środka w przestrzeni podpajęczynówkowej, pozwala na uwidocznienie obrysu rdzenia kręgowego. Jakkolwiek jest to procedura inwazyjna, wiążąca się z wymogiem pełnego znieczulenia i niosąca ryzyko powikłań (takich jak ataki drgawkowe, które łagodzi się podaniem diazepamu), wciąż pozostaje bardzo wiarygodną metodą w diagnostyce ostrej, uciskowej ekstruzji krążka międzykręgowego.

Z kolei w ortopedii cennym narzędziem bywa artrografia, szczególnie przydatna w badaniu stawu ramiennego u psów wykazujących predyspozycje do osteochondrozy. Wprowadzenie środka kontrastowego do jamy stawowej demaskuje szczeliny w kości podchrzęstnej oraz uwidacznia wolne płaty chrzęstne, które w klasycznym RTG natywnym pozostają całkowicie niewidzialne dla oka diagnosty.

Powyższy artykuł został przygotowany na podstawie treści z e-booka „RTG”. Lekarzy weterynarii pragnących zgłębić techniki obrazowania zapraszamy do zapoznania się z pełną wersją publikacji. E-book jest dostępny w ramach subskrypcji PREMIUM na portalu vetkompleksowo.pl oraz w regularnej sprzedaży w sklepie dla lekarzy: dlaspecjalistow.pl.