Ból ‒ nieodłączny towarzysz osteochondrozy kotów - Vetkompleksowo - serwis Weterynarii w Praktyce

Ból ‒ nieodłączny towarzysz osteochondrozy kotów

Zapalenie kości i stawów (osteoartroza, osteoarthritis, OA) definiowane jest jako zaburzenie dotyczące chrząstki stawowej charakteryzujące się uszkodzeniem tej chrząstki, formowaniem osteolitów oraz przebudową kości, a także rozwojem nieprawidłowości dotyczących tkanek okołostawowych jak błona maziowa, kość podchrzęstna, mięśnie, ścięgna i więzadła. U osobników dotkniętych chorobą rozwija się ponadto łagodny, nieropny stan zapalny. Osteoartroza powinna być zróżnicowana m.in. z reumatoidalnym zapaleniem stawów (ang. rheumatoid arthritis ‒ RA), będącym klasycznym przykładem pierwotnej układowej choroby immunologicznej, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia kości i erozji chrząstki stawowej. W przebiegu RA uszkodzenia tkanek są poważniejsze, choroba postępuje szybciej i ma charakter bardziej agresywny aniżeli OA.

Istota choroby

Osteoartroza i choroba zwyrodnieniowa stawów (ang. degenerative joint disease ‒ DJD) są synonimami, które bardzo często, aczkolwiek niesłusznie, zamiennie określa się terminami: zapalenie stawów, artroza, reumatyzm itp.

Obecnie OA postrzegana jest jako zaburzenie o podłożu zapalnym, aczkolwiek stanowi zapalnemu nie musi towarzyszyć, jak w przypadku innych typów zapaleń stawów, wzrost liczby białych ciałek krwi w mazi stawowej (1). W przebiegu osteoartrozy dochodzi do uszkodzenia i utraty chrząstki, przebudowy kości oraz rozwoju przejściowego stanu zapalnego. Zmiany w kości podchrzęstnej, błonie maziowej oraz więzadłach wykazane mogą być już we wczesnej fazie choroby, jednocześnie obserwuje się zwiększoną, konkurencyjną w stosunku do degradacji, syntezę macierzy chrzęstnej. Główną rolę w niszczeniu macierzy chrzęstnej odgrywają proteazy pochodzące z błony maziowej i chrząstki wspólnie z metaloproteinazami (MMPs) i agrekanazami, uznawanymi za główne czynniki kataboliczne. Błędne koło procesów katabolicznych/anabolicznych zachodzących w przebiegu OA nie jest jeszcze w pełni zrozumiałe. Pomimo tego, że chrząstka wykazuje pewien endogenny potencjał naprawczy, jej uszkodzenia mogą być nieodwracalne w sytuacji gdy mechanizmy kompensacyjne zostaną wyczerpane lub też gdy zaburzenia równowagi pomiędzy procesami anabolicznymi i katabolicznymi są zbyt znaczne (1, 2).

Osteoartroza, często określana mianem choroby zwyrodnieniowej stawów może być klasyfikowana na podstawie stawów, które objęte są procesem chorobowym, lub w zależności od tego czy proces ten jest pierwotnym procesem chorobowym, czy wtórnym. Zmiany patologiczne rozwijające się w stawach objętych zapaleniem manifestują się ich niestabilnością i bolesnością.

Osteoartroza u kotów często, niesłusznie, jest problemem pomijanym, podczas gdy nawet do 40% zwierząt w populacji może cierpieć z powodu tego schorzenia. Tylko 13% przypadków OA u kotów jest rozpoznawane, a jeszcze mniejszy odsetek otrzymuje leczenie (3).

Ból w przebiegu osteochondrozy

Ból jest najczęstszym problemem towarzyszącym osteochondrozie (2). Klinicznie manifestuje się kulawizną. Niechęć do obciążania kończyny jest zachowaniem zmierzającym właśnie do uniknięcia bólu.

Zaskakującym może wydawać się, że badania poświęcone osteochondrozie skupiają się w głównej mierze na chrząstce stawowej, podczas gdy leczenie pacjenta z tym schorzeniem nakierowane jest przede wszystkim na zniesienie bólu. Ponieważ chrząstka stawowa nie jest unerwiona, odczuwanie bólu związane jest z nieprawidłowościami dotykającymi struktury okołostawowe. Stymulacja chrząstki stawowej nie jest czynnikiem wywołującym ból. Podobnie stymulacja błony maziowej rzadko kiedy objawia się bolesnością (4).

Ból w przebiegu osteochondrozy jest następstwem złożonych interakcji pomiędzy zmianami strukturalnymi w stawach, zaburzeniami biochemicznymi w ich obrębie, mechanizmami decydującymi o przetwarzaniu czucia bólu na poziomie obwodowym, jak i centralnym oraz wrodzoną nocycepcją (2).

Przyczyny bolesności stawów są wielorakie. Należą do nich: bezpośrednia stymulacja torebki stawowej oraz receptorów kości przez cytokiny/mediatory procesów zapalnych i zwyrodnieniowych, fizyczna stymulacja torebki stawowej polegająca na rozszerzeniu jej ściany (wysięk w stawie) lub rozciąganiu jej ściany (zwichnięcia, podwichnięcia, nieprawidłowy układ stawu), fizyczna stymulacja kości położonych pod chrząstką stawową powodowana nieprawidłowym obciążaniem kończyny oraz (prawdopodobnie) fizyczna stymulacja mięśni, ścięgien i więzadeł.

Zmiany w kościach na brzegu stawów oraz w obszarze pod uszkodzoną chrząstką, są główną przyczyną bólu w przebiegu osteochondrozy. Fragmenty kości znajdujące się pod chrząstką stawową zawierają włókna nerwowe pozbawione mieliny, których ilość w przebiegu choroby zwiększa się (5). Zwiększony nacisk na ten obszar kości (związany z chorobą) powoduje wzmożoną stymulację tych nocyceptorów. Efektem tego jest stałe odczuwanie bólu.

Jak stwierdzono powyżej mechanizm powstawania bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawów jest mediowany przez wiele czynników, w tym prostaglandyny, a także czynnik wzrostu nerwów (NGF), białko sygnalizacyjne wytwarzane przez uszkodzone tkanki. Wykazano, że w stawach dotkniętych OA poziom NGF jest podwyższony. Poprzez wiązanie się NGF z receptorami TrkA dochodzi do aktywacji sygnału bólowego i zwiększenia wrażliwości stawu na bodźce bólowe. Kompleksy NGF-TrkA ulegają internalizacji i migrują do ciała komórek nerwowych. Tam działają w taki sposób, że zmieniają funkcjonowanie nerwu i uwrażliwiają go na bodźce bólowe. NGF wiąże się także z TrkA na komórkach zapalnych, indukując uwalnianie mediatorów prozapalnych i jeszcze większych ilości NGF, co napędza błędne koło bólu i stanu zapalnego.

U kotów ból towarzyszący osteochondrozie może manifestować się w różny sposób. Pierwszymi jego oznakami są zmiana osobowości kota oraz zaburzenia w chodzie np. poruszanie się „króliczymi skokami” (obie kończyny miedniczne podskakują jednocześnie, i/lub zatrzymują się na jakiś czas) podczas wchodzenia po schodach, ustawianie się skośnie podczas schodzenia ze schodów, niepewne wskakiwanie i zeskakiwanie np. na, i z mebli, niechęć do biegania. Należy zdać sobie sprawę, że ból związany z osteoarthritis może występować u kotów w każdym wieku, a obserwuje się̨ go u ponad 60% zwierząt powyżej 6. roku życia (6). Jeśli nie wdroży się leczenia, ból może się nasilać z czasem i być przyczyną znacznego dyskomfortu.

Komentarze

Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z naszych stron internetowych bez zmiany ustawień przeglądarki dotyczących plików cookies oznacza, że zgadzacie się Państwo na umieszczenie ich w Państwa urządzeniu końcowym. Więcej szczegółów w Polityce prywatności.