Nowa ustawa o zdrowiu zwierząt – co realnie zmienia w pracy lekarza weterynarii?

Marzec 2026 roku przyniósł istotne zmiany legislacyjne dla środowiska weterynaryjnego w Polsce. Wejście w życie ustawy o zdrowiu zwierząt, będącej implementacją unijnego „Prawa o zdrowiu zwierząt”, porządkuje i rozszerza dotychczasowe regulacje dotyczące nadzoru nad chorobami zakaźnymi. Choć znaczna część przepisów skierowana jest do organów administracji weterynaryjnej, nowe obowiązki w sposób bezpośredni dotykają również praktykujących lekarzy weterynarii.

Obowiązki raportowania – nowa codzienność praktyki

Jednym z kluczowych elementów ustawy jest rozszerzenie obowiązku raportowania informacji do powiatowych lekarzy weterynarii. Zgodnie z art. 11, zakłady lecznicze dla zwierząt oraz laboratoria zobowiązane są do niezwłocznego zgłaszania podejrzeń chorób znajdujących się w unijnych wykazach chorób zakaźnych. Co istotne, obowiązek ten obejmuje nie tylko jednostki szczególnie niebezpieczne, ale również choroby objęte monitoringiem oraz zagrożenia związane z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe.

W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia w gabinetach i lecznicach bardziej uporządkowanego systemu rejestracji przypadków oraz regularnego raportowania – w cyklu miesięcznym. Dla wielu lekarzy będzie to zmiana organizacyjna, wymagająca dostosowania dokumentacji i procedur wewnętrznych.

Szczepienia przeciwko wściekliźnie – rozszerzenie obowiązków ewidencyjnych

Szczególnie istotne zmiany dotyczą zasad szczepień przeciwko wściekliźnie, które od 18 marca 2026 r. zostały doprecyzowane i rozbudowane. Nowe przepisy nakładają na lekarzy weterynarii obowiązek prowadzenia szczegółowego wykazu zaszczepionych psów oraz ich właścicieli.

Zakres wymaganych danych jest szeroki i obejmuje m.in.:

• dane identyfikacyjne posiadacza zwierzęcia,
• szczegółowy opis psa wraz z numerem mikroczipu lub tatuażu,
• informacje dotyczące identyfikacji zwierzęcia (daty wszczepienia lub odczytu transpondera),
• dane dotyczące szczepienia, w tym m. in. numer serii i datę ważności.

Dokumentacja ta musi być przechowywana przez okres trzech lat, a dodatkowo lekarz zobowiązany jest do przekazywania cyklicznych raportów do właściwego powiatowego lekarza weterynarii – zarówno zbiorczych danych o liczbie szczepień, jak i ich braku.

Mikroczipowanie jako element systemu nadzoru

Analiza przepisów wskazuje wyraźnie, że ustawodawca zmierza w kierunku pełniejszej identyfikacji zwierząt. Obowiązek odnotowywania informacji o mikroczipie – w tym momentu jego wszczepienia lub odczytu – sugeruje przygotowanie gruntu pod przyszłe regulacje dotyczące obligatoryjnego znakowania psów i prawdopodobnie także kotów. Warto dodać, że 17 kwietnia Sejm przyjął ustawę wprowadzającą ogólnopolski system identyfikacji zwierząt – Krajowy Rejestr Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK). Nowe przepisy zakładają obowiązkowe znakowanie wszystkich psów oraz objęcie systemem również kotów, co ma uporządkować kwestie ewidencji i ograniczyć skalę bezdomności zwierząt w Polsce.

Dla praktyki oznacza to nie tylko konieczność dokładniejszego dokumentowania danych, ale również potencjalne zwiększenie liczby procedur związanych z identyfikacją zwierząt w gabinetach.

Obowiązki właścicieli – przypomnienie i egzekwowanie

Nowe przepisy nie zmieniają fundamentalnej zasady obowiązkowego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie, ale precyzują jej ramy. Każdy pies powyżej 3. miesiąca życia musi zostać zaszczepiony w ciągu 30 dni, a następnie szczepienie należy powtarzać co najmniej raz w roku.

Szczepienie może być wykonane wyłącznie przez lekarza weterynarii działającego w ramach zakładu leczniczego, a jego koszt ponosi właściciel zwierzęcia. Po wykonaniu procedury wydawane jest zaświadczenie, a w przypadku posiadania paszportu – dokonywany jest odpowiedni wpis.

W praktyce oznacza to konieczność większej dyscypliny zarówno po stronie opiekunów, jak i lekarzy, którzy stają się kluczowym ogniwem w systemie nadzoru.

Kierunek zmian – większa kontrola i cyfryzacja

Wprowadzone regulacje wpisują się w szerszy trend integracji krajowych systemów nadzoru z rozwiązaniami unijnymi. Można się spodziewać, że kolejnym krokiem będzie dalsza cyfryzacja procesów raportowania oraz rozwój centralnych baz danych obejmujących zwierzęta towarzyszące.

Dla lekarzy weterynarii oznacza to konieczność adaptacji do nowych realiów – nie tylko w zakresie medycyny, ale również zarządzania informacją i dokumentacją.

Nowa ustawa o zdrowiu zwierząt wyraźnie pokazuje, że rola lekarza weterynarii wykracza dziś poza klasyczną praktykę kliniczną. Coraz większe znaczenie ma udział w systemie nadzoru epidemiologicznego, a także odpowiedzialność za prawidłowy przepływ informacji. To zmiana, która – choć wymagająca – staje się integralnym elementem współczesnej medycyny weterynaryjnej.

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat nowych regulacji wprowadzonych 8 marca 2026 r.? Koniecznie przeczytaj: Prawo w praktyce #2: Ustawa o zdrowiu zwierząt – nowe regulacje obowiązujące od 18 marca 2026 r.

A jeśli chcesz lepiej zrozumieć obowiązujące prawo i być na bieżąco z każdą zmianą koniecznie przeczytaj artykuły z nowej serii Prawo w praktyce.